Podwyższony poziom glukozy nie musi boleć ani od razu wpływać na codzienne samopoczucie. Można normalnie pracować, zajmować się rodziną i nie zauważać żadnych niepokojących zmian. W tym czasie w organizmie mogą już rozwijać się zaburzenia gospodarki węglowodanowej.
Szczególnie cukrzyca typu 2 może przez długi czas przebiegać bez charakterystycznych objawów. Niekiedy zostaje wykryta przypadkowo, podczas badań profilaktycznych lub diagnostyki wykonywanej z zupełnie innego powodu.
Dlatego warto wiedzieć, kiedy należy sprawdzić poziom glukozy i kto powinien robić to regularnie.
Czym właściwie jest cukrzyca?
Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych, których wspólną cechą jest utrzymujący się zbyt wysoki poziom glukozy we krwi.
Glukoza stanowi jedno z podstawowych źródeł energii dla organizmu. Aby mogła przedostać się z krwi do komórek, potrzebna jest insulina – hormon produkowany przez trzustkę.
W cukrzycy typu 2 organizm stopniowo traci prawidłową wrażliwość na działanie insuliny. Początkowo trzustka może próbować wyrównać tę sytuację, produkując jej więcej. Z czasem ten mechanizm przestaje wystarczać i poziom glukozy we krwi zaczyna wzrastać.
Proces ten może trwać latami. Właśnie dlatego wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że znajduje się już w stanie przedcukrzycowym albo choruje na cukrzycę.
Warto przy tym pamiętać, że cukrzyca typu 1 ma inne podłoże i może rozwijać się znacznie szybciej. Nie jest ona skutkiem niewłaściwego stylu życia.
Dlaczego wczesne wykrycie cukrzycy jest tak ważne?
Przewlekle podwyższony poziom glukozy może stopniowo uszkadzać naczynia krwionośne i nerwy. Zwiększa również ryzyko chorób serca i układu krążenia.
Nieleczona lub niewłaściwie kontrolowana cukrzyca może prowadzić między innymi do uszkodzenia:
- wzroku,
- nerek,
- nerwów,
- serca i naczyń krwionośnych,
- kończyn dolnych.
Wykrycie nieprawidłowości na etapie stanu przedcukrzycowego daje możliwość wcześniejszego działania. Zmiana sposobu odżywiania, zwiększenie aktywności fizycznej, zmniejszenie masy ciała oraz leczenie innych chorób mogą ograniczyć ryzyko dalszego rozwoju zaburzeń.
Kto powinien regularnie kontrolować poziom glukozy?
Nadwaga lub otyłość
Większe ryzyko dotyczy osób z BMI wynoszącym co najmniej 25 kg/m² oraz osób ze zwiększonym obwodem talii. Szczególne znaczenie ma otyłość brzuszna.
Cukrzyca w najbliższej rodzinie
Regularną kontrolę powinny wykonywać osoby, których rodzice albo rodzeństwo chorują na cukrzycę.
Choroby serca i układu krążenia
Osoby z rozpoznanymi chorobami sercowo-naczyniowymi powinny pozostawać pod stałą kontrolą lekarza i regularnie sprawdzać poziom glukozy.
Mała aktywność fizyczna
Siedzący tryb życia może zmniejszać wrażliwość organizmu na insulinę i sprzyjać zwiększaniu masy ciała.
Nadciśnienie tętnicze
Podwyższone ciśnienie często współwystępuje z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej i lipidowej.
Nieprawidłowy poziom cholesterolu lub triglicerydów
Dyslipidemia może być elementem szerszych zaburzeń metabolicznych zwiększających ryzyko cukrzycy typu 2.
Jakie objawy mogą wskazywać na cukrzycę?
Cukrzyca typu 2 często nie daje wyraźnych objawów. Ich brak nie oznacza więc, że poziom glukozy na pewno jest prawidłowy.
Jeżeli objawy się pojawiają, mogą obejmować:
- wzmożone pragnienie,
- częste oddawanie moczu, również w nocy,
- suchość w ustach,
- osłabienie i nadmierną senność,
- ciągłe uczucie zmęczenia,
- problemy z koncentracją,
- niezamierzoną utratę masy ciała,
- pogorszenie ostrości widzenia,
- wolniejsze gojenie się ran,
- nawracające infekcje skóry lub układu moczowo-płciowego.
Takie dolegliwości mogą mieć również inne przyczyny. Nie należy jednak ich ignorować ani próbować samodzielnie stawiać diagnozy. Warto omówić je z lekarzem.
Jakie badania pomagają wykryć cukrzycę?
Podstawą diagnostyki są badania laboratoryjne. Lekarz dobiera ich zakres do sytuacji konkretnego pacjenta.
Podstawą diagnostyki są badania laboratoryjne. Lekarz dobiera ich zakres do sytuacji konkretnego pacjenta.
- Glukoza na czczo
To jedno z najczęściej wykonywanych badań przesiewowych. Poziom glukozy oznacza się w próbce krwi żylnej pobranej w laboratorium.
Przed badaniem należy zastosować się do otrzymanych zaleceń dotyczących przygotowania. Jeżeli nie masz pewności, czy musisz być na czczo, skontaktuj się wcześniej z Punktem Pobrań.
- Doustny test tolerancji glukozy
Badanie OGTT jest potocznie nazywane krzywą cukrową. Polega na oznaczeniu poziomu glukozy przed wypiciem odpowiednio przygotowanego roztworu oraz po upływie określonego czasu.
Test wykonuje się między innymi wtedy, gdy wynik glukozy na czczo jest nieprawidłowy lub lekarz podejrzewa zaburzenia gospodarki węglowodanowej.
- Hemoglobina glikowana – HbA1c
HbA1c odzwierciedla średni poziom glukozy z dłuższego okresu. Badanie może być wykorzystywane zarówno w diagnostyce, jak i w kontroli cukrzycy.
Czy warto badać poziom insuliny?
Insulina i glukoza nie są tym samym parametrem.
Glukozę można oznaczyć podczas podstawowego badania krwi. Poziom insuliny również bada się laboratoryjnie, ale nie jest to podstawowe, samodzielne badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy.
Oznaczenie insuliny może być przydatne w określonych sytuacjach, jednak powinien zdecydować o tym lekarz. Sam wynik insuliny, bez odniesienia do poziomu glukozy, objawów i pozostałych badań, nie pozwala na rozpoznanie cukrzycy ani insulinooporności.
Podobnie wynik uzyskany za pomocą domowego glukometru nie zastępuje diagnostyki laboratoryjnej. Glukometr jest przede wszystkim urządzeniem przeznaczonym do samokontroli.
Gdzie wykonać badanie glukozy w okolicy Łańcuta i Leżajska?
Badanie poziomu glukozy można wykonać w Punktach Pobrań Centrum Medycznego ANT‑MED w Żołyni i Czarnej.
Punkt Pobrań ANT‑MED w Żołyni
Adres: ul. Białobrzeska 13A, 37-110 Żołynia
Dni pobrań: wtorek, czwartek i piątek
Godziny: 8:00–10:00
Rejestracja: 607 999 050
Punkt Pobrań ANT‑MED w Czarnej
Adres: Czarna 262, 37-125 Czarna
Dni pobrań: poniedziałek i środa
Godziny: 7:30–9:30
Rejestracja: 17 226 22 11